Menelusuri Budaya Indonesia Melalui Sastra Kanak-Kanak

 

Pada 5 disember 2023, saya dan beberapa pelajar satera telah mengikuti sesi perkongsian ilmu mengenai perbandingan Sastra Anak Bugis-Makassar dengan Sastra Anak Melayu-Malaysia. Panel yang dijemput untuk memberi pencerahan kepada kami mengenai sastra Anak Bugis-Makassar  ini ialah Dr. Dafirah, M.Hum pensyarah dari Universitas Hasenuddin, Makassar Sulawesi Selatan Indonesia. Melalui perkongsian ini,  beliau telah menceritakan tentang tradisi masyarakat Bugis iaitu nyanyian Elong yang dikatakan semakin dilupakan oleh masyarakat bersamaan dengan kemajuan teknologi. 

Tradisi nyayian Elong ini dikatakan semakin dilupakan bersamaan dengan perkembangan teknologi. Menurut beliau, masyarakay Bugis kini lebih gemar membuuka lagu dari telefon bimbit dan diletakkan berdekatan bayi untuk mengulik bayi tidur daripada bernyanyi sendiri. Pebuatan ini secara tidak langsung dapat mengakis hubungan antara ibu bapa dan anak.

Elong. Nama yang unik bukann? Pertama kali saya mendengar perkataan tersebut menjadikan saya lebih tertarik untuk mengetahui makna disebalik perkataan Elong itu. Dr. Dafirah yang menjadi panel sesi perkongsian ini telah menerangkan bahawa elong merupakan sebuah nyanyian yang berasal dari daerah Bugis dan Makassar yang memiliki dua erti iaitu nyanyian dan puisi Bugis yang berbentuk bait. Elong ialah karya yang berbentuk puisi dan baris pertama sering diulang. 

Menurut beliau juga,  terdapat beberapa jenis elong. Antaranya ialah Elong Yabe, Elong Pengaju, Elong Madduta, Elong Sibali, Elong Masagala dan Elong Usong. Elong Yabe Lale dikatakan digunakan sebagai nayanyian untuk menidurkan bayi dan kanak-kanak yang masih kecil. EElong Pengaju untuk tujian menasihati. Elong Madduta untuk pelamaran, Elong Sibali untuk berbalasan, Elong Masagala unntuk perubatan dan Elong Usong sebagai pemberi semangat.

Elong Yabe Lale menjadi topik perbincangan yang dibawa oleh Dr. Dafirah. Tujuan elong ini adalah untuk menidurkan bayi. Bait-bait nyanyian ini adalah sebuah doa dan kata-kata yang baik agar bayi itu dapat membesar menjadi soleh dan solehah, berbakti kepada oorang tua dan masyarakat. Walaubagaimanapun,  beliau mengatakan bahwa tradisi nyayian elong ini semakin dilupakan dan ditingggalkan oleh masyarakat Bugis kerana mereka cenderung untuk memainkan lagu-lagu yang viral sebagai lullaby bagi menidurkan bayi.

Saya juga berkesempatan mencatat beberapa bait Elong Yabe Lale yang dikongsikan oleh beliau;

Cakkaruddu' atinrono 2X
Matinro tudang ammo
Alla nasala nippimmu

Nippi magi mumalewe 2X 
Lewe'no makkawaru
Alla todongi go peddi'

Peddi' kegana mutoro 2X
Kegani mupalllinrung 
Alla tomassalle lolang

Melalui perkongsian ini, saya mendapati bahawa Dr. Dafirah ingin memberi penekanan bahawa sebuah tradisi tradisional tidak sepatutnya dilupakan dan diabaikan oleh masyarakat kerana tanpa  tradisi kita mungkin tidak akan sampai ke tahap ini.  Kewujudan dunia  mmoden semakin menghakis tradisi  rakyat yang telah diamalkan sejak zaman berzaman. Perkongsian ini telah menyadarkan bahawa kita ttidak sepatutnya terlalu taksub dengan teknologi sehingga melupakan asal usul yang kita amalkan sejak dahulu lagi.


Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Wau Bulan: Warisan Budaya Negeri Kelantan

Image
  Wau bulan merupakan antara jenis wau yang paling popular di Malaysia khususnya di negeri Kelantan di pantai timur Semenanjung Malaysia. Wau Bulan dikatakan telah bermula pada zaman kerajaan Srivijaya. Mengikut lagenda,  Wau Bulan pada mulanya digunakan oleh seorang putera bernama Dewa Muda. Corak bunga dan daun pada wau Dewa Muda dikatakan merupakan peta  daerah  yang telah dikuasainya.  Wau Bulan ini telah mendapat pengiktirafan daripada Majlis Pelayang Malaysia sebagai wau tradisi Malaysia bersama-sama dengan wau kucing dan wau jala budi. Selain digunakan sebagai wau yang diterbangkan, wau bulan juga sering kali dijadikan "wau cantik" iaitu wau yang digunakan untuk pertandingan keindahan corak dan motifnya.  Reka bentuk wau tradisional ini terdapat lima bahagian asas yang terdiri daripada bahagian kepala wau, busur atau dengung, sayap wau, torek atau bahagian pinggang dan ekor wau.  Reka bentuk wau bulan menyerupai bulan sabit pada bahagian hadapan...
Read more

Kritikan Filem Tempatan: Filem Pulang

Image
  Pulang ialah sebuah filem drama biografi sejarah Malaysia 2018 yang diarahkan oleh Kabir Bhatia. Filem ini diilhamkan daripada suatu kisah peristiwa benar yang berlaku pada tahun 1940-an. Filem ini ditayangkan di pawagam seluruh negara Malaysia pada 26 Julai 2018. Setelah filem ini mendapat sambutan hangat daripada penonton, sebuah novel adaptasi filem dengan tajuk yang sama telah ditulis oleh novelis terkenal, Lily Haslina Nasir dan diterbitkan oleh hasil kerjasama Primeworks Studios dan Penerbitan Karyaseni. Novel ini dikeluarkan pada Mei 2018 dan telah tercetak sebanyak 8000 cetakan. Lagu rasmi bagi filem Pulang ialah Layarlah Kembali nyanyian Dayang Nurfaizah dikeluarkan pada 7 April 2017 oleh Monkey Bone Records. Sinopsis  Filem Pulang berlatar belakangkan tahun 1940-an semasa Jepun menakluk Tanah Melayu. Filem ini bermula apabila Othman seorang nelayan yang jatuh cinta terhadap Che Thom cucu kepada Che Puteh yang tinggal di Serkam untuk menjaga Che Puteh yang sedang s...
Read more

Pemikiran Sastera Islam (Profetik) oleh Kuntowijoyo

Image
Pemikiran sastera profetik ini bertitik tolak daripada ayat 110 Surah Ali 'Imran dan bertujuan untuk meniru perilaku Nabi Muhammad SAW. Cetusan idea  pemikiran sastra profetik ini perpunca daripada ungkapan penyair Pakistan Muhammad Iqbal dalam bukunya yang diterjemah dalam bahasa Indonesia yang berjudul 'Kembali Fikiran Agama Dalam Islam" Dalam buku itu, Muhammad Iqbal telah memetik kata seorang ahli sufi Abdul Quddus yang mengagumi Nabi Muhammad dalam peristiwa Israq Mikraj. “Muhammad dari Jaziratul Arab telah Mi’raj ke langit yang setinggi-tingginya dan kembali.  Demi Allah aku bersumpah bahwa sekiranya aku sampai mencapai titik itu, pasti aku sekali-kali tidak hendak kembali lagi." Melalui  petikan ini Kuntowijoyo berpendapat bahawa walaupun baginda sudah tiba di destinasi yang diidamkan oleh ahli sufi namun baginda pulang semula ke bumi untuk berdakwah kepada manusia.  Hal ini kerana, baginda patuh akan tugasnya dalam memberi peringatan kepada umat manusia....
Read more